Veftré  |  Hafa samband  |  Sjálfboðaliðar  

Kannt þú skyndihjálp?

Hér er að finna fimmtán spurningar sem hjálpa fólki að átta sig á skyndihjálparkunnáttu sinni. 

Þegar svar hefur verið ákveðið skal styðja á númerið fyrir framan svarmöguleikann.

1. Spurning
Þriggja ára sonur þinn er með hita. Hann liggur í rúminu með sængina yfir sér. Skyndilega fær hann kröftuga krampa í andlitið og augun ranghvolfast. Þú kippir sænginni af honum og sérð þá að líkaminn er stífur og hristist ótt og títt.
Hvernig bregst þú við? 

Þú lætur drenginn liggja áfram í rúminu og heldur honum föstum til að hann skaði ekki sjálfan sig.  Síðan hringir þú í lækni.

Þú setur skeið í munn drengsins svo hann geti ekki bitið sig í tunguna eða kafnað. Síðan hringir þú í lækni.

Þú tekur drenginn úr rúminu og kælir enni hans og framhandleggi. Síðan hringir þú í lækni.


2. spurning

Þú ert með matarboð og einn gestanna verður fyrir því óláni að matarbiti hrekkur ofan í hann. Hann getur ekki talað, andað né hóstað og blánar í framan. Hvernig bregst þú við?

Þú slærð fimm sinnum á brjóstkassann á honum og gefur honum vatn að drekka.


 Þú beitir Heimlich-takinu strax á gestinn.



Þú slærð fimm sinnum á milli herðablaðanna. Ef ekkert gerist  þá beitir þú kviðþrýstingi (Heimlich-takinu) fimm sinnum.

3. spurning
Dóttir þín sem er 12 ára dettur af hjólinu sínu og framtönn hennar losnar og dettur úr tannstæðinu. Tönnin (og rótin) er alveg óskemmd en hún varð skítug þegar hún datt á gangstéttina. Hvernig bregst þú við?

Þú skolar óhreinindin varlega af tönninni og setur tönnina aftur í tannstæðið eða í mjólk. Síðan ferð þú með barnið til tannlæknis.

Þú burstar tönnina með tannbursta og leggur hana í sótthreinsandi vökva. Síðan ferð þú með barnið til tannlæknis.

Þú skolar tönnina og geymir hana í hreinum klút. Síðan ferð þú með barnið til tannlæknis.


4. spurning

Vinur þinn ætlar að hjálpa þér að flytja sófasett. Þegar hann lyftir sófanum rekur hann upp org, grípur um bakið á sér og fellur niður á hné. Hann getur með engu móti staðið upp aftur. Hvernig bregst þú við?

Þú hjálpar honum á fætur og kennir honum að teygja á vöðvanum (biður hann að beygja sig fram og gera kryppu á bakið).

Þú færð hann til að snúa sér yfir á magann og setur kælipoka á bakið á honum.


Þú aðstoðar hann við að komast í hvíldarstöðu þar sem púðar styðja vel við bakið og lætur hann hvílast. Ef verkirnir halda áfram þarf að hringja á lækni eða fara á slysamóttöku.

5. spurning
Þú verður vitni að því að karlmaður missir framan af fingri við vinnu á smíðaverkstæði. Hvernig bregst þú við?

 Þú reynir að stöðva blæðinguna með því að hnýta band fast utan um upphandlegg (til að stöðva blóðrásina). Síðan setur þú afhöggna hlutann í munn þess slasaða og hringir á sjúkrabíl.

Þú segir viðkomandi að leggjast niður og halda hendinni lóðrétt upp í loft. Þú setur afhöggna hlutann í plastpoka og lokar honum og setur í ílát fullt af ísmolum. Svo hringir þú á sjúkrabíl.

Þú þrýstir fingri beint ofan í sárið til að stöðva blæðinguna. Þú setur afhöggna hlutann í bréfpoka og hringir á sjúkrabíl.


6. spurning
Þú ert í lyftu og kona sem stendur við hlið þér fellur skyndilega á gólfið. Þú spyrð hvort þú getir aðstoðað hana en hún svarar engu. Hvernig bregst þú við?

Þú kannar strax viðbrögð við áreiti og hvort öndun er eðlileg.


Þú lyftir höfðinu frá gólfi og losar um föt hennar svo ekkert þrengi að.


Þú opnar öndunarveg og beitir blástursaðferð.


7. spurning
Þú verður vitni að árekstri tveggja bíla. Annar bílstjórinn missir meðvitund við áreksturinn. Hvernig bregst þú við?

Þú tryggir öryggi á slysstað með því að setja öryggisþríhyrning á veginn. Þú dregur þann meðvitundarlausa út úr bílnum með hraði.

Þú hringir strax á sjúkrabíl og kannar svo ástand hins slasaða.


Þú tekur hann út úr bílnum og leggur á grúfu, veitir skyndihjálp við losti og hringir eftir sjúkrabíl.


8. spurning

Barnið þitt drakk hreinsiefni, nánar tiltekið stíflueyði fyrir pípulagnir. Barnið finnur mikið til í vörum, munni og hálsi. Hvernig bregst þú við?

Þú ferð strax með barnið á slysamóttökuna.


Þú gefur barninu uppsölulyf og hringir á sjúkrabíl.


Þú gefur barninu vatn eða mjólk að drekka og hringir strax á sjúkrabíl.


9. spurning
Smábarn brennir sig á bakarofnshurð. Því bregður mjög og hágrætur. Þú sérð að lófar þess verða rauðar og það hefur augljóslega brennt sig. Hvernig bregst þú við?

Þú setur strax græðandi smyrsl á hendurnar.


Þú kælir lófana í nokkrar mínútur og fylgist vel með hvort blöðrur myndast næstu klukkustundirnar. Ef þú finnur blöðrur þá stingur þú á þær með sótthreinsaðri nál.

Þú kælir lófann strax með hreinu 10-25 gráðu heitu vatni og heldur kælingunni áfram þar til sársaukinn er horfinn.

10. spurning
Þú býður foreldrum þínum í matarboð. Eftir matinn kvartar mamma þín um meltingaróþægindi. Hún finnur líka til í maganum og alla leið upp í háls. Hún er sannfærð um að þetta sé magakveisa sem líði hjá. Móðir þín hefur verið heilsuhraust en fékk hjartaáfall fyrir fáeinum árum. Hvernig bregst þú við?

Þú gerir ekkert og treystir því sem móðir þín segir.


Þú biður mömmu þína um að leggjast og hvíla sig en hringir í Neyðarlínuna, 112.


Þú gefur henni verkjatöflur og segir henni að leggja sig. Þú hringir á lækni ef henni líður ekki betur á eftir.


11. spurning
Vinur þinn er með uppköst og niðurgang. Hann borðaði á veitingastað í hádeginu og heldur jafnvel að maturinn hafi orsakað þessa líðan. Hvernig bregst þú við?

Þú gefur honum lyf sem dregur úr niðurgangi.


Þú segir honum að leggja sig og leggur áherslu á að hann drekki vökva.


Þú hringir strax á lækni.


12. spurning
Þú verður vitni að því að barn er bitið af hundi. Hvernig bregst þú við?

Þú fangar hundinn og lætur rannsaka hann með tilliti til smitandi sjúkdóma, eins og hundaæðis. 


Þú stöðvar blæðinguna og hreinsar sárið.


Þú drífur þig strax með barnið til læknis. 
 


13. spurning
Þú verður vitni að því að bíll keyrir á rafmagnsstaur. Háspennulína hefur losnað við áreksturinn og liggur þvert yfir bílþakið. Hvernig bregst þú við?

Þú segir fólkinu að halda kyrru fyrir í bílnum þar til hjálp berst.


Þú segir fólkinu að fara varlega út úr bílnum og koma alls ekki við málma (efni sem leiði rafmagn) á leiðinni út.

Þú ert í skóm með gúmmísóla og getur þess vegna opnað bílhurðina og hjálpað fólkinu út.


14. spurning

Barnið þitt var stungið af annað hvort býflugu eða geitungi. Barnið bólgnar mikið í kringum bitið, fær útbrot og er óvenju andstutt. Barnið hefur áður verið bitið af flugu en einkennin hafa ekki verið svona slæm. Hvernig bregst þú við? 

Þú berð ofnæmiskrem á svæðið í kringum bitið. 


Þú kælir bitið til að minnka kláðann. 


Þú hringir á lækni eða keyrir barnið strax á slysamóttökuna.


15. spurning
Þú ert að horfa á knattspyrnuleik hjá dóttur þinni. Hún fær boltann í höfuðið og liggur rænulítil og sljó í grasinu. Hvernig bregst þú við?

Heldur höfðinu kyrru og hringir strax á sjúkrabíl.


Þú leyfir henni að jafna sig í nokkrar mínútur í grasinu. Síðan ferð þú heim og passar að hún taki því rólega það sem eftir er dagsins.

Þú hjálpar henni á fætur en hún er mjög ringluð og eftir sig. Þú ákveður þess vegna að fara strax á slysamóttökuna.

Eftirfarandi spurningar eru upp úr fræðsluefninu Skyndihjálp og endurlífgun. Ef þú vilt fá nánari útskýringar bendum við þér á að bókin er til sölu hjá Rauða krossi Íslands.

16. spurning
Yfirmaður þinn hefur boðið þér út að borða í hádeginu. Skyndilega sérð þú að það stendur eitthvað í hálsinum á henni/honum, en hún getur samt dregið andann. Rétt skyndihjálp við þessar aðstæður er að:

Hvetja hann/hana til að reyna að hósta upp aðskotahlutnum


Þrýsta snöggt á kvið hennar og slá 5 sinnum á milli herðablaðanna


Segja að henni hafi verið nær að veita þér ekki stöðuhækkun í fyrra


17. spurning
Hver eftirtalinna hópa er áhættuhópur fyrir brunaáverka?

Börn yngri en 5 ára og fullorðnir eldri en 55 ára


Börn yngri en 12 ára og fullorðnir eldri en 55 ára


Börn yngri en 18 ára og fullorðnir eldri en 65 ára


18. spurning
Heilafrumur mannsins þola aðeins skammvinnan súrefnisskort. Hámarkstími er að jafnaði:

5-7 mínútur


5-10 mínútur


4-6 mínútur


19. spurning
Ef aðskotahlutur er fastur í sári má:

Fjarlægja hann ef hann hindrar öndunarveg


Fjarlægja hann ef hann er of stór fyrir flutning


Aldrei fjarlægja hann


20. spurning
Hvaða tegund blæðingar er talin alvarlegust?

Slagæðablæðing


Háræðablæðing


Ekkert ofantalið


21. spurning
Um 70% allra brunaáverka eiga sér stað:

Á vinnustöðum


Á heimilum


Í útilegum


22. spurning
Þegar þú kemur á slysstað er mikilvægast að byrja á því að:

Fara í næsta síma og tilkynna slysið


Veita nauðsynlega neyðarhjálp


Koma í veg fyrir meira slys


23. spurning
Ástæða þess að rafmagnsslys geta valdið dauða er:

Truflun á taugaboðum líkamans og hjartastopp


Eiturgufur sem berast til lungna


Loftbólumyndun í blóði


24. spurning
Hjartaverkur getur borist:

Upp í háls


Út í handlegg


Bæði svörin í 1 og 2


25. spurning
Þegar einstaklingur fær verk fyrir brjóstið (hjartaáfall) geta einnig komið fram önnur einkenni s.s:

Sviti


Ógleði


Bæði svörin í 1 og 2


26. spurning
Eitranir geta verið af ýmsum toga. Þó verða algengustu eitrurslysin:

Meðal barna í heimahúsum


Meðal ökumanna vegna útblásturs bifreiða


Bit vegna eitraðra skordýra


27. spurning
Þegar komið er að meðvitundarlausum einstaklingi þarf að skoða allar aðstæður til að reyna að finna orsakir þess. Því þarf meðal annars að:

Leita eftir tómum lyfjaglösum eða eiturefnum


Athuga með torkennilega lykt


Bæði svörin í 1 og 2


28. spurning
Ef sár er á höfuðleðri ætti skyndihjálparaðili að vera vakandi fyrir:

Háls- og hryggáverkum


Rauðum flekkjum á líkama


Bæði svörin í 1 og 2


29. spurning
Ef um sár á höfuðleðri er að ræða ætti skyndihjálparaðili að skoða sárið með tilliti til þess:

Hvort skín í höfuðkúpuna


Hvort dæld er í höfuðkúpuna


Bæði svörin í 1 og 2


30. spurning
Til að komast að því hvað það er sem hrjáir viðkomandi er best að nota rökrétt, kerfisbundið ferli sem kallast:

Skoðun fórnarlambs


Skoðun og mat


Forgangsröðun


31. spurning
Hvaða skref í mati á einstaklingi er notað til að greina lífshættulegt ástand?

Sjúkrasaga


Frumskoðun


Líkamleg skoðun


32. spurning
Þegar fólk verður fyrir tilfinningalegu áfall getur það sýnt alls kyns viðbrögð. Hvert eftirtalinna viðbragða eru eðlileg?

Hlátur


Reiði og skammir til viðstaddra


Bæði svörin í 1 og 2


33. spurning
Ef sálrænn stuðningur er veittur getur hann:

Minnkað líkur á alvarlegum geðrænum einkennum í kjölfar áfalls


Flýtt líkamlegum bata, minnkað sektarkennd og sjálfsásakanir


Bæði svörin í 1 og 2


34. spurning
Hvers vegna er ekki ráðlagt að sveigja höfuð ungbarna mikið aftur við endurlífgun?

Hálsinn lokast og ekkert loft kemst niður


Barnið getur meitt sig


Ekkert ofangreint er rétt


35. spurning
Dauði og fylgikvillar brunasára aukast til muna frá hvaða aldri?

Yngri en 5 ára


Eldri en 55 ára


Eldri en 70 ára


36. spurning
Þú kemur að sjúklingi sem liggur á bakinu. Þú hristir öxl hans og kallar: „Ert þú vakandi.” Ef sjúklingurinn sýnir engin viðbrögð, hvað gerir þú næst?

Opnar öndunarveg og athugar öndun


Kallar á hjálp


Leggur hann í læsta hliðarlegu


37. spurning
Hvað að eftirtöldu getur dregið úr hættu á ofkælingu?

Holt og gott mataræði


Forðast alkóhól


Bæði svörin í 1 og 2


38. spurning
Þegar aðskotahlutur er fastur í auga er ósærða augað einnig hulið til að:

Halda sjúklingnum rólegum


Minnka hreyfingu á báðum augum


Koma í veg fyrir að sjúklingurinn sjái áverkann


39. spurning
Oftast stöðvast ________af sjálfu sér:

Háræðablæðing


Bláæðablæðing


Engin blæðing stöðvast af sjálfu sér


40. spurning
Til að tryggja öryggi á slysstað við umferðarslys þarf meðal annars að:

Setja upp viðvörunarþríhyrninga


Rjúfa straum á bifreið ef hætta er á að eldur kvikni


Bæði svörin í 1 og 2


41. spurning
Meðalöndunartíðni fullorðins einstaklings er ________á mínútu:

12 – 20 sinnum


15 -20 sinnum


20 – 30 sinnum


42. spurning
Bruni af völdum rafstraums...

...getur verið innvortis


...verður oftast þar sem snerting á sér stað


Bæði svörin í 1 og 2


43. spurning
Hvað af eftirtöldum aðgerðum getur dregið úr bólgu í lið?

Kæla liðinn með ísvatni í poka


Setja liðinn í heitt vatn


Nudda liðinn